پمپهای اسلاری از تجهیزات مهم و حیاتی در صنایع مختلف بهویژه در صنایعی که با مواد جامد و سیالات ترکیبشده سروکار دارند، محسوب میشوند. این پمپها بهطور ویژه برای جابجایی و انتقال مواد حاوی ذرات جامد طراحی شدهاند. کاربرد اصلی آنها در صنایع معدنی، نیروگاهها، صنایع کاشی و سرامیک و حتی در برخی فرآیندهای صنعتی دیگر مانند انتقال گل حفاری در معادن، لایروبی، و انتقال ذرات معدنی است. به دلیل اینکه این پمپها با مواد ساینده و خشن در ارتباط هستند، باید ویژگیهایی از جمله مقاومت بالا در برابر سایش و خوردگی داشته باشند. این پمپها اغلب از مواد ضد سایش نظیر چدن، آلیاژهای فلزی ضد سایش یا پلاستیک ساخته میشوند و در برخی مواقع به دلیل نیاز به مقاومت بیشتر، از پوششهای الاستومری یا لاستیکی برای حفاظت از اجزای داخلی آنها استفاده میشود.
اسلاری ترکیبی از یک سیال و ذرات جامد است که بهطور کلی میتواند به دو دسته تقسیم شود:
اسلاری اشباع شده: در این نوع اسلاری، ذرات موجود بزرگتر و خشنتر هستند و معمولاً تمایل دارند که یک مخلوط غیر یکنواخت تشکیل دهند. این نوع اسلاری به دلیل خاصیت سایشی بالای ذرات، معمولاً بسیار سخت است و نیاز به پمپهای مقاوم در برابر سایش دارد.
اسلاری اشباع نشده: این نوع اسلاری معمولاً از ذرات ریزتر و سایندهتری تشکیل میشود که در مقایسه با اسلاری اشباع شده، خاصیت سایشی کمتری دارند. این نوع اسلاری تمایل به ایجاد یک مخلوط پایدارتر و یکنواختتری دارد و معمولاً موجب افزایش ویسکوزیته سیال میشود.
اسلاریها در صنایع مختلف برای انتقال مواد بهکار میروند و ممکن است شامل مواد مختلفی باشند که به دلیل برخورد با قطعات پمپ، باعث ایجاد سایش، خوردگی و فرسایش میشوند.
اسلاریها بهدلیل وجود ذرات جامد در داخل سیال، معمولاً با چالشهای مختلفی مانند سایش، خوردگی فیزیکی و شیمیایی مواجه هستند. در زیر به بررسی این ویژگیها میپردازیم:
سایش: زمانی که ذرات سخت و سفت به سطح قطعات پمپ برخورد میکنند، سایش رخ میدهد. در پمپهای اسلاری، این پدیده بیشتر در دو قسمت پمپ رخ میدهد: بین پروانه و بوش گلویی، و بین محور چرخان و پکینگ ثابت. این سایش میتواند باعث کاهش کارایی و عمر پمپ شود.
خوردگی فیزیکی: خوردگی فیزیکی یکی از انواع سایش است که در آن قطعات پمپ در تماس با ذرات جامد موجود در سیال، دچار فرسایش و از بین رفتن سطح خود میشوند. این نوع خوردگی معمولاً بهطور مستقیم در اثر تماس ذرات جامد با سطوح پمپ ایجاد میشود.
خوردگی شیمیایی: خوردگی شیمیایی نیز یکی از مشکلاتی است که پمپهای اسلاری با آن روبرو هستند. این نوع خوردگی میتواند به انواع مختلف تقسیم شود که شامل خوردگی یکنواخت، گالوانیک، ترک، چاله کنی، دانهای و تنشی است. خوردگی شیمیایی در پمپهای اسلاری معمولاً بهدلیل تشکیل لایههای اکسید روی سطوح پمپ، ناشی از تماس با مواد شیمیایی موجود در سیال رخ میدهد.
انتخاب پمپ اسلاری مناسب نیازمند در نظر گرفتن چندین فاکتور مهم است که میتواند تأثیر زیادی بر عملکرد و طول عمر پمپ داشته باشد. در اینجا به فاکتورهای اصلی در انتخاب پمپ اسلاری اشاره میکنیم:
تعیین دبی و هد استاتیک: یکی از اولین مراحل در انتخاب پمپ اسلاری، تعیین دبی (حجم سیال در واحد زمان) و هد استاتیک (ارتفاعی که سیال باید پمپ شود) است.
محاسبه اتلاف هد اصطکاکی: در سیستمهای لولهکشی، بخشی از انرژی پمپ صرف غلبه بر اصطکاک در لولهها میشود. این اتلاف هد باید محاسبه و در انتخاب پمپ لحاظ شود.
انتخاب جنس بدنه و قطعات داخلی: برای افزایش عمر پمپ و مقاومت در برابر سایش و خوردگی، جنس بدنه و سایر قطعات باید با دقت انتخاب شود.
سایز پروانه: سایز مناسب پروانه برای پمپ اسلاری بر اساس اندازه ذرات جامد موجود در سیال و دبی مورد نیاز انتخاب میشود.
آببندی مناسب محور پمپ: آببندی مناسب برای جلوگیری از نشت سیال و حفاظت از قطعات داخلی پمپ بسیار مهم است.
پمپهای اسلاری بهطور کلی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند: پمپهای سانتریفیوژ و پمپهای پریستالتیک. در زیر به جزئیات بیشتر در مورد پمپهای سانتریفیوژ اسلاری پرداختهایم.
پمپهای سانتریفیوژ افقی بهطور عمده برای انتقال مواد اسلاری حاوی ذرات ساینده مانند گل حفاری و مواد مشابه بهکار میروند. این پمپها معمولاً دارای پوششهای الاستومری یا پلاستیکی برای افزایش مقاومت در برابر سایش هستند.
پمپهای سانتریفیوژ عمودی برای انتقال مواد در صنایع خاص و سیستمهای مخصوص استفاده میشوند. این پمپها از مواد مقاوم در برابر سایش و خوردگی ساخته میشوند و طراحی آنها بهگونهای است که نصب و راهاندازی آسانی دارند.
پمپهای اسلاری از اجزای مختلفی تشکیل شدهاند که هرکدام وظیفهای خاص را بر عهده دارند. مهمترین اجزای پمپ اسلاری شامل:
پوسته پمپ: این بخش برای محافظت از اجزای داخلی پمپ و هدایت سیال طراحی شده است. معمولاً پوسته پمپها به شکل نیمهحلزونی یا دایرهای طراحی میشود و در قسمتهایی که سایش بالاست، ضخامت بیشتری دارند.
پروانه: این قطعه برای انتقال نیروی گریز از مرکز به سیال طراحی شده است. پروانهها میتوانند از نوع ساده، فرانسیس یا نیمهباز باشند که بسته به نیاز به راندمان و مقاومت در برابر سایش، انتخاب میشوند.
محفظه یاتاقان: یاتاقانها برای جلوگیری از لرزش و کاهش سایش در محور پمپ طراحی شدهاند.
آببندهای مکانیکی: این آببندها از نفوذ سیال به بیرون از پمپ جلوگیری میکنند و در طول عمر پمپ نقش مهمی دارند.
انتخاب متریال مناسب برای پمپهای اسلاری بستگی به نوع و ویژگیهای ذرات جامد موجود در سیال دارد. متریالهای مختلفی از جمله الاستومرها، پلییورتان و الاستومرهای مصنوعی برای قطعاتی مانند لاینرها و پروانهها استفاده میشود تا مقاومت پمپ در برابر سایش و خوردگی را افزایش دهند.
پمپهای اسلاری با ویژگیهای خاص خود مزایای زیادی دارند که باعث میشود در صنایع مختلف بسیار پرکاربرد باشند. از مهمترین مزایای این پمپها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
راندمان بالا: پمپهای اسلاری بهدلیل طراحیهای ویژه، راندمان بالایی دارند.
قابلیت نصب بهصورت عمودی و افقی: این پمپها بهطور انعطافپذیری میتوانند در موقعیتهای مختلف نصب شوند.
مقاومت بالا در برابر سایش و خوردگی: با توجه به استفاده از مواد مقاوم در برابر سایش و خوردگی، پمپهای اسلاری عمر طولانیتری دارند.
قابلیت انتقال ذرات جامد سخت و ساینده: پمپهای اسلاری قادر به انتقال ذرات جامد بزرگ و ساینده در سیال هستند
پمپهای اسلاری برای چه اهدافی طراحی شدهاند و در کدام صنایع بیشتر استفاده میشوند؟
پمپهای اسلاری برای جابجایی و انتقال مواد حاوی ذرات جامد طراحی شدهاند. این پمپها بهویژه در صنایع معدنی، نیروگاهها، صنایع کاشی و سرامیک، و برای انتقال گل حفاری در معادن کاربرد
دارند. همچنین در فرآیندهای لایروبی و انتقال مواد معدنی و سوخت فسیلی نیز استفاده میشوند.
اسلاری اشباع شده و اشباع نشده چه تفاوتهایی دارند؟
اسلاری اشباع شده معمولاً از ذرات بزرگ و خشن تشکیل میشود که تمایل به ایجاد مخلوط غیر یکنواخت دارند و خاصیت سایشی بالاتری دارند. در مقابل، اسلاری اشباع نشده از ذرات ریزتر و
سایندهتر تشکیل میشود که موجب ایجاد یک مخلوط یکنواختتر و پایدارتر میشود و خاصیت سایشی آن کمتر است.
چه عواملی باید در انتخاب پمپ اسلاری مناسب در نظر گرفته شوند؟
در انتخاب پمپ اسلاری، فاکتورهایی مانند تعیین دبی و هد استاتیک، محاسبه اتلاف هد اصطکاکی، انتخاب جنس بدنه و قطعات، سایز پروانه، و نوع ذرات معلق در سیال باید مدنظر قرار گیرند.
این فاکتورها تأثیر زیادی بر عملکرد، عمر مفید و کارایی پمپ دارند.
پمپهای اسلاری سانتریفیوژ چه ویژگیهایی دارند و به چه دو نوع تقسیم میشوند؟
پمپهای اسلاری سانتریفیوژ به دو نوع افقی و عمودی تقسیم میشوند. پمپهای افقی لاینر شده برای انتقال مواد با خواص شیمیایی، فیزیکی و سایشی استفاده میشوند و برای مقاومت در
برابر سایش بهطور معمول با پوششهای الاستومری یا پلاستیکی محافظت میشوند. پمپهای عمودی نیز بهدلیل طراحی ساده و آسانی در نصب و راهاندازی از مواد مقاوم در برابر سایش
ساخته میشوند.
چه ویژگیهایی باعث میشود پمپهای اسلاری دارای عمر طولانی و کارایی بالا باشند؟
پمپهای اسلاری بهدلیل استفاده از مواد مقاوم در برابر سایش و خوردگی مانند الاستومرها، پلییورتان و فلزات ضد سایش، دارای عمر طولانی و کارایی بالا هستند. علاوه بر این، طراحیهای
خاصی برای کاهش سایش و خوردگی، بهویژه در نواحی حساس پمپ مانند پروانه و پوسته، موجب افزایش طول عمر این پمپها میشود.
