اگر برق ۳۸۰ ولت برای کارگاه یا پروژه میخواهید، این راهنما کمک میکند موتور برق سه فاز مناسب (بنزینی/دیزلی، دائمکار، بیصدا، ۱۰ و ۱۵ کیلووات) را بدون اشتباه انتخاب کنید.
وقتی قرار است تجهیزات موتوری سنگین را روشن کنید، تفاوت بین برق ۲۲۰ و ۳۸۰ ولت فقط «عدد» نیست؛ مسئله، جریان راهاندازی و پایداری کار در بارهای القایی است. اگر در کارگاه یا پروژهتان موتورهای سهفاز، پمپهای فشارقوی، کمپرسور، دستگاه جوش صنعتی، بالابر یا چند مصرفکننده همزمان دارید، انتخاب موتور برق سه فاز منطقیتر میشود؛ چون تقسیم بار روی سه خط، افت ولتاژ را کمتر کرده و استارت نرمتری میدهد.
اما برای روشنایی، ابزارهای معمولی، پمپهای کوچک و مصرفهای خانگی یا مغازهای سبک، غالبا تکفاز کافی است و هزینه خرید و نگهداری پایینتری دارد. نکته مهم این است که «موتور برق کاملا سه فاز» زمانی ارزش دارد که بار شما واقعا سهفاز باشد یا نیاز به توان پیوسته و پایدار داشته باشید؛ در غیر این صورت، یک انتخاب اشتباه فقط هزینه میتراشد. برای انتخاب دقیق، در پارین صنعت میتوانید لیست مصرفکنندهها را بدهید تا توان مناسب محاسبه شود.
| معیار مقایسه | موتور برق بنزینی سه فاز (اقتصادی و مقطعی) | موتور برق دیزل سه فاز (صنعتی و دائمکار) |
| بهترین کاربرد | کارگاههای کوچک، استفادههای مقطعی، اضطراری، ابزارهای سبکتر. | کارگاههای صنعتی، پروژههای ساختمانی، بارهای سنگین و ثابت، کارکرد طولانی. |
| طول زمان کار | کوتاه مدت یا متناوب (به دلیل هزینه سوخت و استهلاک بالاتر در کار مداوم). | طولانی مدت و پیوسته (پایین آمدن هزینه عملیاتی و دوام بالاتر موتور). |
| هزینه اولیه | معمولاً پایینتر | معمولاً بالاتر |
| هزینه عملیاتی | بالاتر (مصرف سوخت بیشتر) | پایینتر (مصرف سوخت کمتر) |
| سرویس و نگهداری | آسانتر و کمهزینهتر در کوتاهمدت | گرانتر و تخصصیتر |
| میزان نویز | معمولاً بیشتر (مگر مدل سایلنت) | معمولاً کمتر (به دلیل دور پایینتر موتور دیزل و کانوپی استاندارد) |
| جابهجایی | معمولاً آسانتر | سختتر (وزن و حجم بیشتر) |
| دوام و عمر مفید | پایینتر در استفاده صنعتی و سنگین | بالاتر (برای کار دائم) |
برای اینکه انتخابتان دقیق و قابل دفاع باشد، باید دو مفهوم را از هم جدا کنید: kW یعنی توان واقعی مصرفکنندهها، اما kVA ظرفیت ظاهری ژنراتور است. روی کاتالوگ بعضی مدلها عدد kVA پررنگتر دیده میشود و اگر ضریب توان بار را حساب نکنید، انتخاب بهترین موتور برق سه فاز بیشتر شبیه حدس میشود تا تصمیم مهندسی!
در بارهای صنعتی، ضریب توان همیشه ۱ نیست. به همین دلیل ممکن است ژنراتوری که از نظر kVA «بزرگ» به نظر میرسد، از نظر kW در شرایط واقعی محدودتر عمل کند. بهتر است توان مورد نیاز را با نگاه به بارهای واقعی و ضریب توان تخمینی آنها جمعبندی کنید؛ نه فقط یک عدد روی برچسب.
همه مصرفکنندهها همیشه با هم روی حداکثر کار نمیکنند. لیست دستگاهها را بنویسید، توان هرکدام را جمع کنید و برای گروههای مختلف (پیوسته، مقطعی، اضطراری) ضریب همزمانی منطقی بگذارید. این کار جلوی هزینه اضافه و انتخاب اشتباه را میگیرد.
برای موتورهای الکتریکی، لحظه استارت میتواند چند برابر توان نامی جریان بکشد. اگر روش راهاندازی مستقیم باشد، احتمال افت ولتاژ و خاموشی بالاتر میرود؛ اما سافتاستارتر یا اینورتر فشار استارت را کم میکند. همین نکته تعیین میکند موتور برق ۱۰ کیلو وات سه فاز کافی است یا باید سراغ موتور برق سه فاز ۱۵ کیلو وات بروید.
گاهی تفاوت اصلی بین یک انتخاب اقتصادی و یک انتخاب دردسرساز، نوع سوخت است. برای اینکه در خرید موتور برق 3 فاز درست تصمیم بگیرید، باید زمان کار روزانه، دسترسی به سوخت و هزینه نگهداری را کنار هم ببینید، نه فقط قیمت اولیه.
برای استفادههای کوتاهمدت، جابهجایی آسان و روشن/خاموشهای زیاد، انتخاب موتور برق سه فاز بنزینی معمولا منطقیتر است. این مدلها اغلب برای مصارف سبکتر یا کارهای مقطعی گزینهی راحتتری هستند؛ مخصوصا وقتی فضای نصب محدود است یا دستگاه باید سریع آمادهبهکار شود.
وقتی ساعات کار طولانیتر میشود یا بار ثابت و پیوسته دارید، موتور برق دیزلی سه فاز معمولا از نظر دوام و هزینه عملیاتی بهصرفهتر درمیآید. در پروژههایی که موضوع «کارکرد مداوم» جدی است، توجه به برچسب قیمت موتور برق دائم کار سه فاز فقط آغاز ماجراست؛ مسئله مهمتر، کیفیت موتور، سرویسپذیری و قطعات مصرفی است.
اگر بودجه خرید محدود است، اما مصرف شما طولانیمدت نیست، موتور برق بنزینی میتواند انتخاب کمریسکتری باشد؛ اما برای کار مداوم، دیزل معمولا مسیر حرفهایتر و پایدارتر خواهد بود.
گاهی تفاوت بین یک خرید مطمئن و یک دستگاه پرهزینه، در جزئیاتی است که روی کاتالوگ به چشم نمیآید. برای انتخاب بهترین موتور برق سه فاز (به خصوص انواع موتور برق سه فاز صنعتی) این معیارهای کیفیت را جدی بگیرید؛ چون مستقیم روی عمر، نوسان برق و هزینه سرویس اثر دارند.
در خرید ژنراتور، عدد توان فقط یک برچسب نیست؛ مهم این است که «پروفایل مصرف» شما چطور است. وقتی درست نگاه کنید، میبینید موتور برق ۱۰ کیلو وات سه فاز و موتور برق سه فاز ۱۵ کیلو وات دقیقا برای دو سناریوی پرتکرار بازار طراحی میشوند، نه برای همه کارها.
تصور «کاملا بیصدا» معمولا از یک برداشت تبلیغاتی میآید، نه واقعیت فنی. چیزی که در بازار به عنوان موتور برق سایلنت شناخته میشود، یعنی دستگاه داخل کانوپی عایق صدا قرار گرفته و با طراحی مسیر هوا، لرزهگیر و اگزوز مناسب، نویز تا حد قابل توجهی کاهش پیدا میکند؛ اما صفر نمیشود. برای مقایسه درست، علاوه بر عدد دسیبل، فاصله اندازهگیری و شرایط بار را هم بپرسید، چون همین دو مورد میتواند نتیجه را تغییر دهد.
در عمل، قیمت موتور برق سه فاز بی صدا بالاتر است؛ چون کانوپی استاندارد، عایقکاری، فن و قطعات ضدلرزش هزینهبرند و اگر طراحی ضعیف باشد، هم صدا کم نمیشود هم دمای موتور بالا میرود. اگر دستگاه قرار است نزدیک فضای کاری نصب گردد، هزینه کانوپی معمولا ارزشش را دارد؛ ولی برای نصب دور از محل یا فضای باز، گاهی یک راهکار سادهتر اقتصادیتر خواهد بود.
اگر قرار است به سراغ موتور برق دست دوم سه فاز بروید، خرید موفق بیشتر از همه به «تست قبل از پرداخت» وابسته است، نه ظاهر دستگاه. برای کمکردن ریسک، این چکلیست را مرحله به مرحله جلو بروید:
اگر در تستها تردید داشتید، بازدید فنی قبل از خرید میتواند خیلی ارزانتر از تعمیرات بعدی تمام شود.
وقتی دستگاه نصب میشود، خطاهای کوچک میتواند هم به تجهیزات آسیب بزند و هم خطر ایمنی ایجاد کند؛ پس نصب اصولی برای موتور برق سه فاز یک مرحله فرعی نیست، بلکه بخش اصلی پروژه است. برای شروع، ارت استاندارد و اتصال صحیح بدنه را جدی بگیرید تا نشتی جریان به خطر تبدیل نشود. در کابلکشی هم انتخاب سطح مقطع مناسب و کوتاه نگه داشتن مسیر، افت ولتاژ را کم میکند و داغ شدن کابل را کنترل مینماید.
برای کارکرد مطمئن و استاندارد موتور برق کاملا سه فاز، اجرای نصب توسط تیم فنی باتجربه ارزشش را خواهد داشت.
در نهایت، انتخاب درست زمانی اتفاق میافتد که توان واقعی، شرایط کار و کیفیت ساخت را کنار هم بگذارید و بعد سراغ گزینه مناسب بروید. اگر مصرف شما مقطعی است، ممکن است موتور برق 3 فاز با توان پایینتر هم جواب بدهد؛ اما برای کار طولانی یا رشد مصرف، انتخاب حرفهایتر معمولا سراغ مدلهای صنعتی میرود. در خرید موتور برق سه فاز همچنین بهتر است به سرویسپذیری، سطح نویز و شرایط نصب هم توجه نمایید تا هزینههای پنهان غافلگیرتان نکند.
برای مسیر سریع استعلام، کافی است این ۴ مورد را آماده کنید: لیست مصرفکنندهها، توان تقریبی هر دستگاه، ساعات کار روزانه و محل نصب. بعد میتوانید از مرکز مشاوره پارین صنعت کمک بگیرید تا بهترین گزینه بین موتور برق دیزل سه فاز یا نوع بنزینی آن و حتی مدلهای ۱۰ و ۱۵ کیلووات، دقیق و بدون آزمونوخطا پیشنهاد شود.
به پلاک مشخصات و نوع خروجیها نگاه کنید؛ در مدلهای موتور برق کاملا سه فاز معمولا خروجی ۳۸۰ ولت به صورت استاندارد ارائه میشود و تابلو کنترل هم قابلیت مانیتورینگ هر فاز را دارد.
اگر ساعات کار کم و جابهجایی مهم است، گزینه موتور برق سه فاز بنزینی میتواند منطقیتر باشد. اما برای مصرف طولانی یا فشار کاری ثابت، موتور برق دیزل سه فاز معمولا اقتصادیتر و بادوامتر خواهد بود.
وقتی همزمانی مصرف کنترل شده باشد، موتور برق ۱۰ کیلو وات سه فاز جواب میدهد. اگر احتمال افزایش مصرف، بارهای بیشتر یا حاشیه اطمینان بالاتر دارید، موتور برق سه فاز ۱۵ کیلو وات انتخاب مطمئنتری محسوب میشود.
برای نصب نزدیک محیط کار، قیمت موتور برق سه فاز بی صدا با کاهش نویز توجیه میشود؛ ولی در فضای باز یا فاصله زیاد، ممکن است هزینه کانوپی ضروری نباشد.
در خرید موتور برق سه فاز دست دوم باید تست خروجی، سلامت تابلو و نشانههای استهلاک بررسی شود؛ پرداخت بدون تست، بزرگترین خطاست.
در کاربردهای سنگین، موتور برق سه فاز صنعتی معمولا تابلو حفاظت کاملتر، قطعات بادوامتر و تحمل کارکرد بالاتری دارد.
